Czym jest kataster nieruchomości? Kataster a geodezja

Kataster nieruchomości to jedno z podstawowych źródeł informacji o nieruchomościach w Polsce. W praktyce pod tym pojęciem rozumiana jest ewidencja gruntów i budynków, czyli urzędowy system obejmujący dane dotyczące gruntów, budynków, lokali oraz osób i podmiotów związanych z daną nieruchomością. Informacje te są wykorzystywane między innymi podczas inwestycji budowlanych, podziałów nieruchomości, ustalania granic czy przygotowania dokumentacji geodezyjnej.

Najważniejsze informacje:

• kataster to publiczny rejestr informacji dotyczących nieruchomości,
• w Polsce funkcjonuje jako ewidencja gruntów i budynków,
• każda działka posiada odpowiednie oznaczenie i dane ewidencyjne,
• informacje mogą dotyczyć powierzchni, sposobu użytkowania, właścicieli, budynków i lokali,
• dane katastralne są wykorzystywane w geodezji, administracji, planowaniu przestrzennym i postępowaniach dotyczących nieruchomości.

Czym jest kataster nieruchomości w Polsce?

W polskich przepisach kataster nieruchomości funkcjonuje jako EGiB, czyli ewidencja gruntów i budynków. Jest to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie danych dotyczących nieruchomości w sposób jednolity dla kraju. Podstawę jego funkcjonowania stanowi prawo geodezyjne i kartograficzne, w tym ustawa z dnia 17 maja 1989 r.

W praktyce prowadzenie katastru nieruchomości należy do starostów oraz prezydentów miast na prawach powiatu. Oznacza to, że właściwy starosta prowadzi dokumentację dla nieruchomości znajdujących się na terenie danego powiatu.

Kataster jest więc rozbudowaną bazą danych, która pozwala uporządkować informacje o gruntach, obiektach budowlanych oraz prawach związanych z nieruchomością.

Jakie informacje zawiera kataster nieruchomości?

W katastrze znajdują się dane dotyczące poszczególnych działek ewidencyjnych, znajdujących się na nich obiektów oraz budynkach i lokalach. Rejestrowane mogą być między innymi powierzchnia zabudowy, liczba kondygnacji, funkcja użytkowa czy dokumenty związane z własnością.

Rodzaj informacji	Przykładowe dane
grunt	powierzchnia, położenie, oznaczenie działki
budynek	powierzchnia zabudowy, liczba kondygnacji, funkcja
właściciel	informacje o prawie własności i udziałach
lokal	dane identyfikujące lokal i sposób jego użytkowania

Istotnym elementem jest także numer działki, określany często jako numer ewidencyjny działki. Pozwala on jednoznacznie wskazać nieruchomość w obrębie danej jednostki ewidencyjnej.

Dane mogą obejmować również podmiotach władających lub gospodarujących nieruchomościami, w tym użytkowników posiadających wieczysty sposób użytkowania gruntu czy jednostki sprawujące zarząd.

Kataster a geodezja – jaki jest między nimi związek?

Geodezja i kartografia są bezpośrednio związane z prowadzeniem i aktualizowaniem danych katastralnych. Geodeta wykonuje pomiary terenowe, przygotowuje dokumentację oraz opracowania, które mogą stanowić podstawę aktualizacji danych dotyczących nieruchomości.

W praktyce pomoc geodety może być potrzebna przy:

• podziale nieruchomości i ustalaniu nowych granic,
• wznowieniu lub wyznaczeniu punktów granicznych,
• wykonywaniu map do celów projektowych,
• inwentaryzacji powykonawczej obiektów,
• tyczeniu budynków, sieci i przyłączy,
• przygotowaniu dokumentacji związanej z nieruchomością.

Biuro geodezyjne mgr inż. Radosława Parzycha świadczy usługi geodezyjne związane z obsługą nieruchomości i inwestycji. W przypadku problemów z przebiegiem granic, dokumentacją działki czy przygotowaniem materiałów potrzebnych do realizacji inwestycji warto skorzystać z pomocy specjalisty, który potrafi właściwie odczytać mapy ewidencji gruntów i budynków oraz zestawić je z pomiarem wykonanym w terenie.

Czym różni się kataster od księgi wieczystej?

Kataster i księgi wieczyste dotyczą tej samej nieruchomości, ale pełnią inne funkcje. Kataster opisuje przede wszystkim dane techniczne i ewidencyjne dotyczące nieruchomości, natomiast księga wieczysta skupia się na jej stanie prawnym.

Dane z ewidencji mogą być potrzebne między innymi wtedy, gdy należy przygotować wypis i wyrys z ewidencji. Taki dokument może być wymagany przy zakładaniu księgi wieczystej, niektórych postępowaniach administracyjnych lub sprawach związanych z granicami nieruchomości.

Z tego powodu informacje zapisane w katastrze powinny odpowiadać rzeczywistemu stanowi nieruchomości. Jeżeli pojawiają się niezgodności dotyczące powierzchni, granic czy sposobu użytkowania działki, konieczne może być wykonanie odpowiednich prac geodezyjnych.

Co oznacza wartość katastralna nieruchomości?

W przepisach dotyczących gospodarce nieruchomościami występuje również pojęcie, jakim jest wartość katastralna nieruchomości. Jest ona określana w ramach powszechnej taksacji nieruchomości z uwzględnieniem między innymi cen nieruchomości reprezentatywnych dla określonego obszaru. Wartość określa rzeczoznawca majątkowy, a następnie może zostać ona ustalona w drodze decyzji właściwego organu.

Nie należy jednak automatycznie utożsamiać pojęcia „kataster” z określeniem podatek katastralny. Kataster jest systemem informacji o nieruchomościach, natomiast podatek oznaczałby daninę naliczaną na podstawie określonej wartości nieruchomości. Dostarczony materiał wskazuje, że wartość katastralna może być wykorzystywana między innymi dla potrzeb podatku od nieruchomości.

Dlaczego aktualne dane w ewidencji są tak ważne?

Dane o gruntach i budynkach są wykorzystywane nie tylko przez właścicieli nieruchomości, ale również przez urzędy. Mogą mieć znaczenie przy planowaniu przestrzennym, przygotowaniu inwestycji infrastrukturalnych, naliczaniu podatku od nieruchomości, oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych oraz prowadzeniu postępowań administracyjnych.

Dlatego właściciel nieruchomości powinien zwracać uwagę, czy dane opisujące jego gruntowy stan ewidencyjny są aktualne. Jeżeli rzeczywisty przebieg granic albo sposób zagospodarowania terenu różni się od danych znajdujących się w dokumentacji, pomoc geodety może być potrzebna do wykonania pomiarów i przygotowania odpowiednich materiałów.

Kataster nieruchomości jako źródło informacji o działce

Kataster to uporządkowany zbiór informacji o gruntach, budynkach, lokalach i podmiotach związanych z nieruchomościami, który stanowi ważne źródło danych dla właścicieli, inwestorów, geodetów i administracji publicznej.

Zobacz również – Podział działki – jak wygląda, czego potrzebujesz i ile kosztuje?