Prawo geodezyjne i kartograficzne. Czym jest i co reguluje?
Prawo geodezyjne i kartograficzne określa zasady wykonywania pomiarów, prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, ustalania granic nieruchomości oraz gromadzenia danych przestrzennych. Reguluje również działalność geodetów i zadania organów administracji odpowiedzialnych za geodezję. Podstawowym aktem prawnym w tym zakresie jest ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Najważniejsze informacje:
- prawo geodezyjne i kartograficzne określa zasady wykonywania pomiarów oraz prowadzenia państwowych baz danych przestrzennych,
- reguluje ewidencję gruntów i budynków, rozgraniczanie nieruchomości oraz ewidencję sieci uzbrojenia terenu,
- określa zadania organów administracji geodezyjnej oraz zasady wykonywania samodzielnych funkcji zawodowych,
- reguluje funkcjonowanie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz sposób udostępniania części zgromadzonych danych.
Czym jest prawo geodezyjne i kartograficzne?
Prawo geodezyjne i kartograficzne jest ustawą określającą zasady, według których funkcjonują w Polsce geodezja i kartografia. Dotyczy zarówno pracy specjalistów wykonujących pomiary, jak i działalności urzędów prowadzących rejestry, mapy oraz bazy danych przestrzennych.
Przepisy określają między innymi zasady wykonywania prac geodezyjnych, prowadzenia ewidencji gruntów, tworzenia map i baz danych oraz działania Służby Geodezyjnej i Kartograficznej. Regulują również kwestie związane z granicami nieruchomości, osnowami geodezyjnymi, sieciami infrastruktury i dostępem do danych zgromadzonych przez państwo.
Zakres ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest więc szeroki. Obejmuje sprawy, z którymi właściciel działki może spotkać się między innymi podczas budowy domu, podziału działki, ustalania granic albo przygotowywania dokumentacji dotyczącej nieruchomości.

Jakie sprawy reguluje ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne?
Ustawa reguluje przede wszystkim zasady funkcjonowania systemu informacji o terenie, działalność organów geodezyjnych oraz wykonywanie pomiarów i opracowań kartograficznych.
Jej zakres obejmuje między innymi:
- wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych,
- prowadzenie ewidencji gruntów i budynków,
- funkcjonowanie zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach,
- gleboznawczej klasyfikacji gruntów,
- rozgraniczanie nieruchomości,
- prowadzenie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu,
- funkcjonowanie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego,
- zasady uzyskiwania uprawnień zawodowych,
- prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów.
Przepisy tworzą więc ramy dla dużej części czynności, w których potrzebny jest geodeta, dokumentacja pomiarowa albo urzędowe dane dotyczące działki czy budynku. Bardziej szczegółowe zasady wykonywania poszczególnych czynności mogą wynikać także z właściwych rozporządzeń.
Służba Geodezyjna i Kartograficzna – jakie ma zadania?
Służby Geodezyjnej i Kartograficznej zadaniem jest między innymi realizowanie polityki państwa dotyczącej geodezji i kartografii, prowadzenie odpowiednich zasobów danych oraz nadzorowanie przestrzegania przepisów.
Centralnym organem administracji rządowej właściwym w tych sprawach jest Główny Geodeta Kraju. Nadzór nad Głównym Geodetą Kraju sprawuje minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
W systemie funkcjonują zarówno organy nadzoru, jak i organy administracji geodezyjnej i kartograficznej. Na poziomie województwa zadania wykonują między innymi wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego oraz marszałek województwa przy pomocy geodety województwa. Na poziomie powiatu zadania realizuje starosta przy pomocy geodety powiatowego.
Taka administracja odpowiada między innymi za prowadzenie zasobów geodezyjnych, rejestrów, map oraz kontrolowanie przestrzegania przepisów prawa dotyczących geodezji i kartografii.
Kto może wykonywać prace geodezyjne i jakie znaczenie mają uprawnienia?
Wykonawcą prac geodezyjnych lub kartograficznych może być przedsiębiorca, jednostka organizacyjna albo – w przewidzianych prawem sytuacjach – osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia zawodowe.
Jeżeli wykonywane czynności podlegać mają obowiązkowi zgłoszenia, wykonawca ustanawia kierownika posiadającego odpowiednie kwalifikacje. Dotyczy to prac zgłaszanych do organu Służby Geodezyjnej i Kartograficznej.
Posiadanie uprawnień jest wymagane przy wykonywaniu samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji. Należą do nich między innymi kierowanie zgłaszanymi pracami, wykonywanie czynności technicznych i administracyjnych przy rozgraniczaniu nieruchomości, geodezyjna obsługa inwestycji czy przygotowywanie dokumentacji potrzebnej do wpisów w księgach wieczystych.
Zakresy uprawnień obejmują między innymi pomiary sytuacyjno-wysokościowe, rozgraniczenia i podziały nieruchomości, geodezyjne pomiary podstawowe, obsługę inwestycji, redakcję map, fotogrametrię i teledetekcję. Pokazuje to, że dziedzinie geodezji i kartografii przypisano różne specjalizacje zależne od rodzaju wykonywanych czynności.
Ewidencja gruntów, budynków i sieci uzbrojenia terenu
Ewidencja gruntów i budynków zawiera dane pozwalające opisać działki, budynki i lokale. W przypadku gruntu dotyczą one między innymi jego położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytku, klasy bonitacyjnej oraz oznaczenia księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, jeśli zostały założone.
Dane dotyczące budynków obejmują ich położenie, przeznaczenie, funkcje użytkowe i ogólne informacje techniczne. W przypadku lokali ewidencjonowane są między innymi położenie, funkcja użytkowa i powierzchnia użytkowa.
Osobnym zbiorem jest geodezyjna ewidencja sieci uzbrojenia terenu. Zawiera dane o projektowanych, budowanych oraz istniejących sieciach, ich lokalizacji, przeznaczeniu i podstawowych parametrach technicznych. Informacje takie mają znaczenie między innymi wtedy, gdy planowane jest budownictwo i trzeba ustalić przebieg infrastruktury znajdującej się na danym terenie.
Jak prawo geodezyjne i kartograficzne dotyczy właściciela nieruchomości?
Przepisy mogą mieć bezpośrednie znaczenie dla właściciela nieruchomości podczas ustalania granic, podziału działki, przygotowywania inwestycji lub aktualizacji danych znajdujących się w ewidencji.
Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, oznaczenie ich w terenie oraz przygotowanie odpowiedniej dokumentacji. Przy ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych analizowane mogą być między innymi znaki i ślady graniczne, mapy, dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej.
Rozgraniczenia dokonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadkach wskazanych w przepisach również sąd. Czynności związane z ustalaniem granic wykonuje geodeta posiadający odpowiednie upoważnienie.
Dla właściciela nieruchomości oznacza to, że przebieg granicy nie powinien być ustalany wyłącznie na podstawie tego, gdzie znajduje się ogrodzenie lub jak działka jest użytkowana. Znaczenie mają dokumenty, dane geodezyjne oraz procedura wynikająca z obowiązujących przepisów.
W praktyce właśnie w takich sytuacjach przepisy spotykają się z codzienną pracą geodety. Na blogu geodety Radosława Parzycha zagadnienia prawne można więc rozpatrywać przede wszystkim przez ich praktyczne znaczenie dla działek, pomiarów, granic i dokumentacji.

Czym jest państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny?
Państwowy zasób obejmuje dokumenty i dane geodezyjne oraz kartograficzne gromadzone przez właściwe organy. Składa się z zasobu centralnego, wojewódzkiego oraz powiatowego.
W bazach znajdują się między innymi dane dotyczące osnów geodezyjnych, gruntów i budynków, granic jednostek terytorialnych, nazw geograficznych, adresów, obiektów topograficznych, ortofotomap czy numerycznego modelu terenu.
Część danych jest udostępniana nieodpłatnie. Dotyczy to między innymi wybranych danych o granicach jednostek terytorialnych, nazwach geograficznych, ortofotomapach, osnowach czy geometrii działek i budynków. Zasady udostępniania materiałów zależą jednak od rodzaju informacji i celu, w jakim mają zostać wykorzystane.
Wyniki zgłoszonych pomiarów mogą również trafiać do zasobu po zakończeniu czynności przewidzianych przez przepisy. Dlatego wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych jest powiązane nie tylko z pomiarem w terenie, ale także z przygotowaniem dokumentacji i przekazaniem jej do właściwego organu.
Co w praktyce reguluje Prawo geodezyjne i kartograficzne?
Prawo geodezyjne i kartograficzne tworzy podstawy działania całego systemu związanego z pomiarami terenu, mapami, granicami działek, ewidencją nieruchomości oraz państwowymi bazami danych przestrzennych.
Określa również, jakie zadania wykonują urzędy, kto może odpowiadać za określone czynności zawodowe oraz w jaki sposób gromadzi się i udostępnia dane. Z punktu widzenia właściciela działki przepisy mają największe znaczenie wtedy, gdy trzeba określić jej granice, przygotować dokumentację do inwestycji, dokonać podziału lub wyjaśnić dane znajdujące się w rejestrach publicznych.
Najczęściej zadawane pytania o prawo
Podstawowym aktem regulującym tę dziedzinę jest ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepisy ustawy były następnie zmieniane i uzupełniane.
Nie. Przepisy określają obowiązki geodetów i urzędów, ale mają również znaczenie dla właścicieli działek, inwestorów oraz osób prowadzących sprawy związane z granicami lub ewidencją nieruchomości.
Ewidencja zawiera między innymi informacje o położeniu i granicach gruntów, ich powierzchni i sposobie użytkowania, a także dane dotyczące budynków i lokali.
Rozgraniczenia dokonują wójtowie, burmistrzowie lub prezydenci miast, a w określonych przypadkach sądy. Techniczne czynności związane z ustaleniem granic wykonuje upoważniony geodeta.
Nie. Do wykonywania określonych samodzielnych funkcji potrzebne są odpowiednie uprawnienia zawodowe. Zakres wymaganych kwalifikacji zależy od rodzaju wykonywanej pracy.
Jest to zbiór informacji o projektowanych, budowanych i istniejących sieciach infrastruktury. Obejmuje między innymi ich położenie, przeznaczenie oraz podstawowe parametry techniczne.
Część danych jest udostępniana nieodpłatnie, między innymi wybrane dane dotyczące działek, budynków, ortofotomap, nazw geograficznych czy osnów geodezyjnych. Sposób dostępu zależy od rodzaju materiału i zasad przewidzianych w przepisach.